Wie een nieuw terras plant, kijkt meestal eerst naar kleur en materiaal. Toch is het formaat van de tegel minstens zo bepalend voor het eindresultaat. Het formaat stuurt namelijk hoe rustig het terras oogt en hoeveel voegen er te onderhouden zijn. Ook bepaalt het hoe zwaar het legwerk wordt. Wie dat vooraf doordenkt, voorkomt dat het terras na oplevering kleiner of drukker aanvoelt dan bedoeld.
Grote tegels geven rust, maar stellen eisen aan de ondergrond
Hoe groter de tegel, hoe minder voeglijnen er door het terras lopen. Dat geeft een rustig, ruimtelijk beeld. Het scheelt bovendien onderhoud, want minder voegen betekent minder plekken waar onkruid kan opkomen. Daar staat tegenover dat grote tegels een vlakke, goed verdichte ondergrond vragen. Ligt die ondergrond niet strak, dan kan een grote tegel gaan wiebelen of zelfs breken, omdat hij dan op enkele punten draagt in plaats van over het hele vlak.
Een veelgekozen middenmaat is 60 bij 60 centimeter. In de praktijk vormen terrastegels 60x60 voor veel tuinen een logisch compromis. Ze zijn groot genoeg voor een rustig legpatroon, maar nog goed zonder hulpmiddelen te tillen en te leggen. Ook voor hoveniers is het een praktische maat, omdat zaagwerk langs randen en borders vaak beperkt blijft.
Keramiek of beton: het verschil zit in onderhoud en verwerking
Naast het formaat bepaalt het materiaal hoe het terras zich over de jaren houdt. Keramische tegels hebben een gesloten toplaag, waardoor vocht en vuil er nauwelijks in trekken. Ze blijven daardoor kleurvast en zijn eenvoudig schoon te houden. De keerzijde is dat keramiek nauwkeurige verwerking vraagt, bijvoorbeeld bij het zagen en het leggen in een stabiel bed.
Betontegels zijn doorgaans voordeliger en eenvoudiger op maat te maken. Beton is wel poreuzer, waardoor het gevoeliger is voor vlekken en groene aanslag. Een impregneerbehandeling kan dat beperken, maar die behandeling moet na verloop van tijd herhaald worden. Natuursteen is een derde optie, met per steensoort een eigen uitstraling. Daar loont het om naar vorstbestendigheid te kijken, want niet elke natuursteen verdraagt strenge vorst even goed en een gevoelige soort kan bij vorst gaan schilferen.
Afwatering en voegen bepalen de levensduur
Een terras gaat zelden kapot door de tegel zelf, maar door water dat niet weg kan. Leg het terras daarom onder licht afschot, een flauwe helling van het huis af. Zonder dat afschot blijft er na regen water op de tegels staan. Ook zonder vorst geeft staand water sneller groene aanslag, waardoor het terras glad kan worden. Vriest het, dan kan dat water bevriezen en uitzetten, waardoor voegen en tegelranden kapotgedrukt raken en je in het voorjaar herstelwerk hebt.
Ook het voegmiddel verdient aandacht. Los voegzand spoelt bij hevige regen uit, waarna onkruid vrij spel krijgt. Polymeerzand, voegzand dat na bevochtiging uithardt, blijft op zijn plek en houdt onkruid langer tegen. Voor terrassen die intensief gebruikt worden, is dat de investering meestal waard, omdat je jaren minder tijd kwijt bent aan bijvegen en navullen.
Oriënteren en bestellen: reken eerst, koop daarna
Zowel particulieren als vakprofessionals oriënteren zich tegenwoordig grotendeels online. Dat geldt ook voor de Belgische markt. Daar is onder meer 123sierbestrating.be/ actief, met naast terrastegels ook aanverwante materialen zoals voegmiddelen en grind. Een monster of showroombezoek vooraf voorkomt teleurstelling, want een tegel oogt op een beeldscherm vaak lichter of egaler dan in de tuin.
Begin de bestelling met een goede berekening. Meet het terras op en teken het legpatroon uit. Tel daarbij de zaagsneden langs randen mee. Bestel vervolgens iets ruimer dan de netto oppervlakte, zodat zaagverlies en een enkele breuk je niet dwingen tot een nabestelling uit een andere productiepartij, die in kleur kan afwijken. Bewaar na afloop een paar reservetegels. Moet er later een tegel vervangen worden, dan heb je er een uit dezelfde partij liggen die exact past.